CHP Genel Başkan Yardımcısı ve Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, yargı bağımsızlığı, cezaevlerindeki insani koşullar ve kurumsal işleyişteki aksaklıklara dair 32 kritik soruyu içeren önergesini TBMM Başkanlığına sundu. Adalet Bakanı Akın Gürlek tarafından yanıtlanması istemiyle sunulan önergede Tanrıkulu; AYM kararlarını uygulamayan hâkimlerden hasta mahpusların durumuna kadar adaletin tüm çözüm bekleyen temel sorunlarını gündeme taşıdı.

CHP İnsan Haklarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Tanrıkulu, Bakan Gürlek’e şu soruları yöneltti:

I. Hâkimler ve Savcılar Kurulu’na İlişkin Sorular

1) 2025 ve 2026 yıllarında görev yeri değiştirilen hâkim ve savcı sayısı kaçtır? Bu değişikliklerin kaçı talep dışı (re’sen) gerçekleştirilmiştir?

2) Son 5 yıl içinde:Disiplin soruşturması başlatılan hâkim ve savcı sayısı kaçtır?

3) Bu soruşturmaların kaçı beraat ile sonuçlanmıştır?

4) Kaçı meslekten ihraç ile sonuçlanmıştır?

5) Anayasa’nın 153. maddesi gereğince bağlayıcı olan Anayasa Mahkemesi kararlarını uygulamayan hâkim ve savcılar hakkında herhangi bir disiplin işlemi yapılmış mıdır? Yapıldıysa sayısı ve sonuçları nedir?

6) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları doğrultusunda görev ihmali yaptığı değerlendirilen hâkim ve savcılar hakkında inceleme başlatılmış mıdır?

7) HSK üyelerinin seçiminde yürütme organı tarafından belirlenen üyelerin oranı nedir? Bu durumun yargı bağımsızlığı üzerindeki etkisine ilişkin herhangi bir etki analizi yapılmış mıdır?

8) HSK tarafından yayımlanan terfi kriterlerinde “kararların üst mahkemelerce onanma oranı” mı, yoksa “anayasal haklara uygunluk” mu esas alınmaktadır?

II. Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İş Yurtları Kurumu’na İlişkin Sorular

9) Türkiye genelinde toplam tutuklu ve hükümlü sayısı kaçtır? Cezaevlerinin toplam kapasitesi nedir? Doluluk oranı yüzde kaçtır?

10) Son 3 yıl içinde cezaevlerinde hayatını kaybeden tutuklu ve hükümlü sayısı kaçtır? Bunların ölüm nedenlerine göre dağılımı nedir?

Cezaevlerinde bulunan:

11) Adli Tıp Kurumu tarafından “cezaevinde kalamaz” raporu verilen ancak tahliye edilmeyen mahpus sayısı kaçtır? 65 yaş üstü mahpus sayısı kaçtır? 75 yaş üstü mahpus sayısı kaçtır? Ağır hasta mahpus sayısı kaçtır?

12) Cezaevlerinde annesiyle birlikte kalan 0–6 yaş arası çocuk sayısı kaçtır? Bu çocuklara yönelik psikolojik, eğitim ve sağlık destek programları nelerdir?

13) Cezaevlerinde son 5 yılda açılan disiplin soruşturması sayısı kaçtır? Bu soruşturmaların kaçı kötü muamele iddialarına ilişkindir?

III. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu’na İlişkin Sorular

14) Kuruma 2025 yılı içinde yapılan insan hakları ihlali başvurusu sayısı kaçtır?

15) Bu başvuruların: Kaçı kabul edilmiştir? Kaçı reddedilmiştir? Kaçı hakkında yaptırım uygulanmıştır?

16) Kurum tarafından cezaevlerine yapılan denetim sayısı kaçtır? Bu denetimler sonucunda kaç ihlal tespit edilmiştir?

17) Kolluk kuvvetleri hakkında yapılan kötü muamele başvurularından kaçı yaptırım ile sonuçlanmıştır?

18) Kurumun resen başlattığı inceleme sayısı kaçtır? Kurumun uluslararası insan hakları kuruluşları ile yürüttüğü ortak denetim veya raporlama çalışması var mıdır?

IV. Türkiye Adalet Akademisi’ne İlişkin Sorular

19) Son 5 yılda eğitimi tamamlayarak hâkim ve savcı olarak atanan kişi sayısı kaçtır?

20) Bu kişilerin: Mesleki geçmiş dağılımı nedir? Yazılı sınav ve mülakat puanları arasındaki fark ortalaması nedir?

21) Mülakat komisyonlarının oluşumunda yürütme organı temsilcileri yer almakta mıdır? Akademi müfredatında: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi eğitiminin toplam saat oranı nedir? Anayasa hukuku eğitiminin toplam saat oranı nedir?

22) Akademi mezunlarının mesleğe başladıktan sonra hakkında disiplin işlemi başlatılanların oranı nedir?

V. Kişisel Verileri Koruma Kurumu’na İlişkin Sorular

23) Son 3 yıl içinde kuruma yapılan veri ihlali bildirimi sayısı kaçtır?

24) Bu ihlallerin: Kaçı kamu kurumlarına aittir? Kaçı özel sektöre aittir? Kamu kurumlarına verilen idari para cezası sayısı kaçtır?

25) Kişisel verilerin hukuka aykırı paylaşımı nedeniyle devlet kurumları hakkında başlatılan inceleme sayısı kaçtır?

26) Kurumun resen başlattığı soruşturma sayısı kaçtır?

27) Türkiye’deki kamu veri tabanlarının güvenliği konusunda yapılan denetim sayısı kaçtır?

VI. Bütçe ve Kurumsal Bağımsızlığa İlişkin Genel Sorular

28) Bu beş kurumun toplam bütçesi içinde personel giderlerinin oranı nedir?

29) Bu kurumların bütçesinin yüzde kaçı doğrudan yürütme organı tarafından belirlenmektedir?

30) Kurumların idari ve mali özerkliğini güçlendirmeye yönelik bir reform planı var mıdır?

31) Bu kurumların uluslararası bağımsızlık endekslerindeki mevcut durumu nedir?

VII. Anayasal Yükümlülükler Kapsamında Temel Sorular

32) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın: maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesi, maddesinde yer alan yargı yetkisinin bağımsızlığı, maddesinde yer alan adil yargılanma hakkı, kapsamında, bu kurumların bağımsızlığını güçlendirmeye yönelik somut reform takvimi nedir?